Statistiques
Blogspot            ancien site - cliquer ici / old website - click here            Poetrypoem

Arménien (91-101 - français / russe / arménien)

PDF
Imprimer
Envoyer

Athanase Vantchev De Thracy – poems
Translated into Armenian by Gagik Davtyan
91.

Indécise est ma route,
Égaré par la tristesse cinglante
De ton départ, âme,
Je chancelle parmi les fleurs !

91.

Իմ ուղին լի է անորոշությամբ,
Անամոք վշտով քո հեռացումի,
Հոգյակս, հիմա
Ես խոնարհվում եմ ծաղիկների վրա :

92.

Cette nuit, ma vie
S’en va escorter les étoiles
Les cheveux fins et vaporeux
Sur les tempes !

Qu’au remous de la lune
Mon cœur chavire !

Que le zéphire
Se marie à la musique
De mes chants !

Et que les âmes des morts
Songent encore à semer les champs !

92.
Այս գիշեր իմ կյանքը
Մեկնում է աստղերի հետքերով:
Մազերը քունքերիս
Ցցվել են հուզմունքից:

Սիրտս թող օրորվի
Լուսնի հետ
Նույն տակտով :

Սյուքը թող միանա
Մեղեդուն
Երգերիս:

Եվ թող որ ննջեցյալ հոգիները բոլոր
Սփռվեն ու ծածկեն դաշտերը:

93.

Le soleil est déjà bas
Sur l’horizon fébrile du Bosphore,
Les ombres s’allongent sur le sol
Du palais de Magnaure !

Près d’Irène, élevée à la pourpre,
Debout sous le labarum sacré
Se tient, pâle comme le marbre
Taciturne de Carrare la parakathistria !

Brodequin de pourpre,
Pendeloques de perles
Et des cierges, des forêts de cierges,
Des fleurs, des parfums vertigineux
Que portent et répandent
Des processions somptueuses de moines !

Non, je ne rêve pas, j’y étais, j’y suis !

Ô splendeurs inouïes !
Ô Patria potestas !

Glose :
Irène l'Athénienne (en grec Ειρήνη η Αθηναία ; née vers 752 à Athènes, morte en 803 sur l'île de Lesbos). Régente de l'Empire byzantin de 780 à 790, puis impératrice régnante (βασίλισσα, basilissa) de 797 à 802.
Labarum (n.m.) : (en grec λάβαρον / lábaron) est l'étendard militaire portant le symbole chrétien de la croix adopté à partir de Constantin Ier le Grand par les empereurs romains.
Le palais de Magnaure : un palais de Constantinople compris dans l'ensemble architectural du Grand Palais impérial.

Parakathistria (n.f.) : première dame d’honneur.
Patria potestas : le pouvoir absolu que les paters familias romains, chefs de la famille dans sons sens le plus large détenaient. Ils avaient le droit de vie et de mort sur tous les enfants qui naissaient dans leur famille.

93.

Արևը իջել է
Բոսֆորի հորիզոնին,
Ստվերները երկարել են
Մագնավր պալատում:

Իրինայի կողքին, որ պերճանքի մեջ է
Կրթվել -դաստիարակվել, սուրբ դրոշի ներքո,
Առաջին տիկինը գունատ է, անհրապույր,
Ինչպես մարմարը Կարրերյան:

Ծիրանեգույն կիսակոշիկները,
Ականջօղերը մարգարտե:
Մոմերի ծով, ծաղիկներ,
Արբեցուցիչ բույրեր
Եվ վանական շքերթ:
Ոչ, սա զառանցանք չէ:

Ես եղել եմ այնտեղ և այնտեղ եմ հիմա:

Օ, անզսպելի փարթամություն:
Օ, «patria protestas»!

Ծանոթագրություն. Իրինա Աթենացի (752-803), երգչախմբավարուհի, ավելի ուշ – Բյուզանդական կայսրուհի:
Մագնավրի պալատ – կայսերական պալատների ճարտարապետական Մեծ համալիրի պալատներից մեկը :
«Patria potestas» - բացարձակ իշխանություն, որով օժտված էին հռոմեական ընտանիքի գլխավորները (ներառյալ ընտանիքում ծնված երեխաների կյանքի և մահվան նկատմամբ իրավունքը) :

94.

Je suis le prince sclavène
Akaméros,
Chef des tribus slaves de Belzétie,
J’ai reçu de l’empereur byzantin
Le titre d’archonte
Des Vélégézites !

J’aime les arbres,
Le ciel dégagé, la brise
Qui embrasse la mer !

La nuit, pour me protéger
Des mauvais rêves,
Je mets, au-dessus de ma couche,
Des crocus
Dans un vase en or
Sous l’icône
De ma Céleste Protectrice
Marie, Mère de Dieu !

Glose :
Akameros : (en grec : Ἀκάμηρος, Akameros – actif vers 799 ap. J.-C.). Son nom d'origine était probablement Akamir, l’« archonte des Sclavènes de Belzétia » (ό των Σκλαυινών της Βελζητίας άρχων), une communauté autonome de Slaves du Sud dans l'est de la Thessalie sous souveraineté byzantine.
Archonte : dans la plupart des cités grecques, les archontes (en grec ancien ἄρχοντες / árkhontes, de ἄρχω / árkhô, « commander, être le chef ») sont des dirigeants.
Céleste Protectrice : le Vierge Marie, Mère de Dieu.

94.

Սկլավենյան իշխան
Ակամերոսն եմ ես՝
Սկլավենյան ցեղերի
Գլխավորը Բելզեթիայում:
Բելեժեզիտների արխոնտի տիտղոսը
Ստացել եմ կայսրից Բյուզանդիայի:

Ես սիրում եմ ծառերը,
Մաքուր երկինքը, քամին՝
Ծովը շոյող:

Տգեղ երազներից
Խուսափելու համար
Գիշերն իմ սնարին
Զաֆրաններ եմ դնում
Ոսկե ծաղկամանում՝
Սրբապատկերի տակ իմ Երկնային
Հովանավորուհու՝
Մարիամ Աստվածամոր :

Ծանոթագրություն. Ակամերոս (մոտ 799 թ.) : Հնարավոր է, սկզբնապես նրան Ակամիր են կոչել, «Բելզեթիայի սկլավենների արխոնտ».

95.

Les arbres qui élèvent
Leur oraison vers le ciel rayonnant,
Frénétiques, avides de clarté, coriaces !

Les lettres fluides des mois,
L’alphabet fluvial des années
Et la fugueuse majesté du poème !

Ô vous, inflexions claires,
Décisives, pures
Du plain-chant !

Ah, nul ne peut être qu’il n’est !

95.

Ծառերը, կուչ եկած,
Ծարավից են լույսի աղոթում:
Տառերի հոսանքը հունի մեջ բառերի,

Վազող տարիների գետի այբուբենը,
Եվ բանաստեղծության վսեմությունը հանդիսավոր:

Օ, դուք, լուսավարար,
Վստահաբաշխ,
Մաքուր ելևէջներ պատարագի:

Ախ, ամեն ոք միայն կարող է այն լինել, ինչ ինքը կա:

96.

Cette maison pleine des voix
Des femmes et des hommes qui y vécurent !

J’entends leurs pas,
Je vois remuer leurs lèvres,
Je pose ma main sur leur cœur
Qui toujours palpite !

Ô grande exactitude
Des êtres et des choses vrais !

Et moi qui finis par parler
La langue des calices !

Moi, petite allumette
Dans l’obscurité de l’âme,
Larme d’amour
Sur la presqu’île du silence !

96.

Այս տունը լեցուն է ձայներով
Այրերի և կանանց, որ ապրել են այստեղ:

Ես նրանց քայլերը լսում եմ,
Տեսնում եմ, թե ինչպես են շարժվում շուրթերը,
Հպվում եմ, առայսօր բաբախող,
Սրտերին:

Օ, ստույգ մեծություն
Իրական իրերի և մարդկանց:

Եվ ես սկսում եմ խոսել
Ծաղիկների լեզվով:

Ես լուցկի եմ չնչին
Մթության մեջ հոգու,
Եվ արցունք եմ սիրո
Լռության թերակղզում:

97.

Et c’est le printemps,
Et tous les livres sur la table
Bourgeonnent !

Pur est le cœur à force de se taire,
Transparent l’auriculaire
Sur lequel l’aurore
Pose son alliance de jeunesse !

Ah, comme est émouvante
La limpide antiquité des paroles
Quand l’alouette, nièce du soleil,
Se lève au-dessus des blés émeraude !

97.

Ահա և գարունը,
Սեղանիս գրքերն են
Բողբոջել մինչևիսկ:

Լռությունը սիրտս լցնում է մաքրությամբ,
Լուսայգը նշանի մատանի է դնում
Թափանցիկ ճկույթին ջահելության:

Ինչ սրտառուչ է
Բառերի ճառագումն անապակ,
Երբ արտույտն՝ արևի հարազատ քեռորդին
Թևում է զմրուխտե կանաչի երկնքում:

98.

L’âme qui prie se vêt d’altitude !
Je bois à ton génie,
À tes souffrances vespérales,
À ta profondeur taciturne,
À l’épiscopale élégance de ta foi
Parce que tu es l’écho de mon âme !

Je connais les cryptes de tes nuits,
Le miel de tes heures d’angoisse !

Ne cache pas tes sanglots à l’aube
À Celui qui sait, qui veut,
Qui peut changer tes mots en or !

98.

Աղոթող հոգին բարձունքներում է հանդերձավորվում:

Ես ըմպում եմ քո ոգուց,
Քո տառապանքներից,
Քո մռայլ խորքերից,
Եպիսկոպոսական պերճագեղությունից քո հավատի,
Որովհետև դու արձագանքն ես իմ հոգու:

Ինձ ծանոթ են գրերը քո գիշերների,
Մեղրահահամը քո անհանգիստ հսկումների:

Մի թաքցրու հեծեծանքը սրտիդ, լուսաբացից առաջ,
Նրանից, ով գիտի, ուզում է,
Կարող է խոսքերը քո ոսկի դարձընել:

99.

Tu restes immobile
Sous les clapotis de la brise
Dans les minces feuilles des trembles !

La nuit ornée
De pivoines roses et de mauves
Caresse doucement le visage éveillé !

Toi qui, le cœur débordant de silence,
Attends le baiser qui arrête le temps
Et ce petit rien qui peut faire de toi
Un Ange !

99.

Դու քարանում ես
Հնչուն շշուկներից
Դողդոջուն կաղամախու բարակ տերևների:

Գիշերը, զարդարված
Պիոններով և մոլոշով վայրի,
Նրբորեն շոյում է արթնացած դեմքդ:

Լռությամբ լեցուն սրտով համբույրի ես սպասում,
Որից կանգ պիտի առնի ժամանակը,
Եվ մի դատարկ բանի, որը կարող է քեզ դարձնել
Հրեշտակ:

100.

Je passe mes nuits d’été
À rêver de la féerique beauté
De la grande poétesse nippone
Ono no Komachi.

L’enchantement des flammeroles,
Les soieries chatoyantes,
Les soupirs des oiseaux endormis
Sous le délicat murmure
Des feuilles des arbres élégiaques.

Les yeux humides, je m’arrête là,
Au coin d’un mot de sa poésie
Où la vie prend un sens.

Glose :
Ono no Komachi (小野 小町, vers 825 – vers 900) : poétesse japonaise de waka de l’époque Heian. Considérée d'une rare beauté, elle est devenue le symbole de la belle femme au Japon (bijin). Son nom est devenu par la suite un nom commun. Waka (和歌), ou yamato uta, est un genre de la poésie japonaise. Il désigne plusieurs formes de poèmes, les deux plus connus étant le tanka (短歌, littéralement poème court) et le chôka (長歌, littéralement poème long). Les formes bussokusekika, sedôka et katauta tombèrent en désuétude au début de l'ère Heian, et le chôka connut le même sort peu de temps après. C'est pour cela que le terme waka désigne souvent simplement le tanka.
Flammerole (n.f.) : terme littéraire - feu follet.

100.

Ամառային գիշերներն անցկացնում եմ
Երազելով շլացուցիչ գեղեցկության մասին
Օնո նո Կոմաչիի՝
Ճապոնացի մեծ բանաստեղծուհու:

Թափառող կրակների դյութանքը,
Մետաքսը խտղտացնող,
Քնած թռչունների շունչը
Թախծոտ պուրակներում
Խաղաղ շրշյունների ներքո տերևների:

Ես աչքերով խոնավ քարացել եմ նրա
Պոետական խոսքի շրջադարձի վրա,
Որտեղ կյանքը մի նոր իմաստով է լցվում:

Ծանոթագրություն. Օնո նո Կոմաչի (մոտ 825-900),
ճապոնացի բանաստեղծուհի, հայտնի է իբրև հեքիաթային գեղեցկուհի: Ճապոնական գեղեցկուհու խորհրդանիշ:

101.

Ô mon Ami Poète,
Toi qui as pour parents
Les hautes montagnes du sud
Et les orchidées du matin,

Peut-être, appuyé
Au bord de la fenêtre,
Penses-tu encore à moi
Humant l’air sélène de la nuit,
Découvrant la foi d’un regard !

J’entends ta terre qui bat en toi
Et touche de sa main émue
Tes mots apaisants,
La beauté de ta poésie qui fait défaillir !

Toi, frère des êtres doux
Qui n’ont pas d’acte de naissance !

Glose :
Sélène (adj.) : de Séléné (en grec ancien Σελήνη / Selếnê), fille des Titans Hypérion et Théia, sœur d’Hélios (le Soleil) et d'Éos (l'Aurore). Séléné est une déesse de la Lune – plus spécifiquement de la pleine lune, second membre de la triade composée d'Artémis (croissant de lune) et d'Hécate (nouvelle lune). Elle est souvent assimilée à Artémis, même si elle personnifie plutôt l'astre lunaire lui-même. Cette déesse a été romanisée sous le nom de Luna.

Elle est généralement décrite comme une belle femme au visage d'une blancheur étincelante, vêtue de longues robes fluides blanches ou argentées et portant une lune en croissant retournée sur sa tête. D'autres sources racontent qu'elle porte également une torche et d'autres encore lui prêtent deux grandes ailes blanches dans le dos.

Après s'être baignée dans l'océan, elle mène un char argenté à travers le ciel obscur, tiré par des chevaux blancs dans certains contes et par des bœufs blancs dans d'autres. Elle est également souvent dépeinte montant un cheval ou un taureau. Elle luit d'une douce lumière argentée pendant qu'elle voyage à travers les cieux, renvoyant sa lumière sur la terre ensommeillée.

101.

Օ, բանաստեղծ իմ բարեկամ:
Ծնողներդ – գագաթներն են հարավային
Եվ խոլորձներն առավոտի:

Գուցե, հիմա, պատուհանիդ գոգին հենված,
Իմ մասին ես դու մտածում,
Ներշնչելով լուսնի օդը գիշերային,
Քո հայացքը հավատով է լեցուն:

Քո մեջ հիմա ես տրոփն եմ լսում հողի,
Եվ դողացող ձեռքերով եմ փորձում հպվել
Քո խոսքերին մխիթարող,
Զմայլված եմ
Զինաթափող գեղեցկությամբ պոեզիայիդ,

Դու – եղբայրն ես նուրբ երգերի,
Որ ծննդյան վկայական չեն ունենում:

Ծանոթագրություն. Սելենե – լուսնի աստվածուհին, Հիպերիոնի և Թեայի դուստրը: Լեգենդը պատմում է, թե Սելենեն, որի ատրիբուտներն էին թևերը և գլխին դրված ոսկե պսակը, սլանում է երկնքում, փայլուն կառքի վրա, որին լծված են երկու ձյունասպիտակ ձի (տարբերակ՝ ցուլեր, որոնց եղջյուրները խորհրդանշում էին լուսնի մահիկը) և ծածկվում է օվկիանոսում: